Na początku roku Europa popadła w recesję, wzmacniając poczucie względnego upadku gospodarczego, politycznego i militarnego, który rozpoczął się na przełomie wieków.
Europejczycy stoją teraz w obliczu nowej rzeczywistości gospodarczej, która kształtowała się przez długi czas – stają się coraz biedniejsi. Jednym z czynników takiego stanu rzeczy jest starzejąca się populacja kontynentu, która przedkłada bezpieczeństwo zatrudnienia i wypoczynek nad wyższe płace, co skutkuje słabym wzrostem gospodarczym i produktywnością.
Sytuację pogorszyła pandemia koronawirusa i przedłużający się konflikt między Rosją a Ukrainą. Kryzysy te zakłóciły globalne łańcuchy dostaw i doprowadziły do gwałtownego wzrostu cen energii i żywności, zaostrzając długotrwałe problemy gospodarcze.
Reakcje rządów na kryzysy, choć miały na celu utrzymanie miejsc pracy, ostatecznie pogłębiły problem, kierując dotacje głównie do pracodawców, pozostawiając konsumentów bez wystarczającego wsparcia finansowego w obliczu wahań cen. W przeciwieństwie do tego, Stany Zjednoczone wdrożyły bezpośrednie środki wsparcia dla obywateli, co pomogło utrzymać wydatki konsumpcyjne.
USA kontra Europa
Jednym z filarów, który tradycyjnie mógł wspierać Europę w takich momentach, był jej ogromny przemysł eksportowy. Jednak powolne ożywienie w Chinach, które są ważnym rynkiem dla Europy, osłabiło wzrost eksportu na kontynencie. Wysokie koszty energii i gwałtowna inflacja od lat 70. osłabiły przewagę cenową europejskich producentów na rynkach międzynarodowych, sprawiając, że kontynent jest w dużym stopniu zależny od eksportu.
W rezultacie konsumpcja prywatna w strefie euro spadła o około 1% od końca 2019 r., po skorygowaniu o inflację, podczas gdy w USA wzrosła o prawie 9%. Płace realne w Europie również spadły od 2019 r., podczas gdy w USA odnotowano wzrost w tym samym okresie.
To spowolnienie gospodarcze ma również daleko idące konsekwencje dla klasy średniej. Wielu Europejczyków ucieka się do kreatywnych rozwiązań, aby zaoszczędzić pieniądze na codziennych potrzebach, takich jak korzystanie z aplikacji do kupowania artykułów spożywczych ze zniżką w pobliżu daty ważności. Wydatki na wysokiej klasy artykuły spożywcze spadły, a Niemcy spożywają mniej mięsa na osobę ze względu na wzrost cen.
Stagnacja gospodarcza w Europie wpłynęła również na jej atrakcyjność dla biznesu, a firmy produkujące dobra konsumpcyjne, takie jak Procter & Gamble i luksusowe imperia, takie jak LVMH, coraz częściej dokonują większości sprzedaży w Ameryce Północnej, gdzie wydatki konsumentów są bardziej stabilne.
Co więcej, przepaść między wynikami gospodarczymi w przeliczeniu na mieszkańca między Stanami Zjednoczonymi a UE powiększyła się, a stany europejskie stały się biedniejsze w przeliczeniu na mieszkańca niż wszystkie stany USA z wyjątkiem Idaho i Mississippi. Przewiduje się, że trend ten będzie się utrzymywał, a produkcja gospodarcza na mieszkańca w Europie może zbliżyć się do dzisiejszej Japonii i Ekwadoru.
W kwietniu główny ekonomista Banku Anglii, Hugh Peel, ostrzegł obywateli Wielkiej Brytanii, że powinni zaakceptować fakt, iż są biedniejsi i przestać domagać się wyższych płac. „Tak, wszyscy jesteśmy w gorszej sytuacji” – powiedział, argumentując, że próba zrekompensowania rosnących cen wyższymi płacami tylko podsyci inflację.
Ludzie chcą odpoczywać, a nie zarabiać więcej
Ponieważ rządy europejskie muszą zwiększać wydatki na obronność i w obliczu rosnących kosztów pożyczek, ekonomiści spodziewają się wzrostu podatków, co zwiększy presję na konsumentów.
Podatki w Europie są już wysokie w porównaniu z podatkami w innych bogatych krajach. Wynoszą one około 40-45% PKB w porównaniu do 27% w USA. Amerykańscy pracownicy zabierają do domu prawie trzy czwarte swoich zarobków, podczas gdy francuscy i niemieccy pracownicy zatrzymują tylko połowę.
Ogólnie rzecz biorąc, obciążenie państw w Europie staje się coraz bardziej widoczne, ponieważ wyższy poziom uzwiązkowienia na całym kontynencie odwraca trwający od dziesięcioleci trend spadkowy. Wielu pracowników opowiada się jednak za większą ilością czasu wolnego zamiast wyższego wynagrodzenia, co może nie prowadzić do wzrostu ich dochodów.
Aby poradzić sobie z wyzwaniami gospodarczymi, niektórzy eksperci sugerują, że rządy europejskie mogą być zmuszone do podniesienia podatków, które już teraz są stosunkowo wysokie, wywierając dalszą presję na konsumentów. Ponadto rosnące stopy procentowe obciążają europejskie systemy ochrony socjalnej, które zapewniają usługi zdrowotne i emerytury.
Podsumowując, upadek gospodarczy Europy jest procesem stopniowym, zaostrzonym przez ostatnie kryzysy. Obecna sytuacja wpłynęła na konsumpcję prywatną, płace i ogólny wzrost gospodarczy. Rządy i przedsiębiorstwa zmagają się ze skomplikowaną kwestią, jak utrzymać i ożywić europejską gospodarkę w obliczu tych wyzwań.
