W miarę jak światowy system monetarny przechodzi okres transformacji, globalna społeczność finansowa coraz częściej dostrzega jego zalety i wady. Podczas gdy ograniczenia systemu dolarocentrycznego są coraz częściej dostrzegane, pojawiają się obawy o nadmierną fragmentację w przypadku stosowania większej liczby walut narodowych w transakcjach międzynarodowych.
Scenariusze przekształcenia międzynarodowego systemu walutowego
Czy aby uniknąć skrajności w postaci nadmiernej centralizacji i nadmiernej fragmentacji, istnieje opcja pośrednia, która pozwoli stworzyć zróżnicowany, ale stabilny i wiarygodny międzynarodowy system walutowy?
Jednym z podejść do wyobrażenia sobie potencjalnych ścieżek transformacji międzynarodowego systemu walutowego jest rozważenie jego demonetyzacji z dominującej roli dolara amerykańskiego. Wydaje się, że można wyłonić kilka scenariuszy:
- Kontynuacja monopolu dolara: Dolar pozostaje w centrum, a juan odnosi ograniczone sukcesy w podważaniu jego hegemonii.
- Duopol dolarowo-juanowy: juan zyskuje na popularności, przede wszystkim w krajach globalnego Południa, co prowadzi do znacznego osłabienia dolara.
- Rozdrobniony system walut narodowych (scenariusz konkurencyjny): Osłabienie monopolu dolara prowadzi do nadmiernej fragmentacji, gdzie powszechnie używane są różne waluty narodowe.
- Waluty regionalne (oligopol): waluty regionalne, w tym waluta rezerwowa BRICS, uzupełniają dolara i renminbi jako potencjalne waluty rezerwowe.
Należy zauważyć, że każdy z tych scenariuszy, odchodzący od obecnej dominacji dolara, ma swoje ograniczenia. Powstanie nowych walut regionalnych prawdopodobnie wymaga czasu i może nie być opcją krótkoterminową.
Wyzwania i ograniczenia związane z odejściem od dominującej pozycji dolara
Rozdrobniony świat z wieloma walutami rezerwowymi prawdopodobnie nie będzie trwały, ponieważ waluty o mniejszym udziale w gospodarce światowej prawdopodobnie nie uzyskają statusu rezerwy. Nadmierna fragmentacja może prowadzić do wyższych kosztów transakcyjnych oraz bardziej niepewnych i uciążliwych warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Scenariusz „wzrostu znaczenia renminbi” jest również problematyczny, ponieważ mógłby doprowadzić do przejścia od zależności od dolara do większej zależności od renminbi, nie dając wystarczających możliwości rynkom wschodzącym.
Transformacja światowego systemu walutowego będzie zależała od ekonomicznej równowagi sił w gospodarce światowej.
Pomimo tych wyzwań, w miarę osłabiania się „nadmiernego przywileju” dolara, oczekuje się, że jego udział w światowych rezerwach międzynarodowych będzie się zmniejszał, odzwierciedlając nowe realia polityczne i gospodarcze. W dłuższej perspektywie struktura rynku światowych walut rezerwowych będzie prawdopodobnie określana przez fundamenty gospodarcze poszczególnych krajów, takie jak ich udział w światowym PKB, eksport/import i przepływy inwestycyjne.
Kraje mogą zdecydować się na utrzymywanie określonej waluty w rezerwach, jeśli stanowi ona znaczną część ich transakcji handlowych i inwestycyjnych, co wskazuje, że waga i wielkość gospodarki mają znaczenie na rynku walut rezerwowych.
Pokojowa koegzystencja walut rezerwowych Zachodu i krajów globalnego Południa
Jeśli udział walut narodowych w rezerwach światowych odpowiada udziałom poszczególnych krajów w światowym PKB lub handlu, to prawdopodobnym rezultatem jest zmniejszenie udziału dolara amerykańskiego w rezerwach z blisko 60% do około 25-30% (lub nawet mniej, jeśli udział USA w światowym PKB spadnie), podczas gdy udział chińskiego renminbi może wzrosnąć z mniej niż 3% do ponad 10%.
Z pozostałych 20-25% dezdolaryzacji światowych rezerw w mniejszym stopniu może skorzystać euro i inne waluty rezerwowe krajów rozwiniętych. Złoto i SDR-y MFW również mogą zyskać na znaczeniu.
Ponadto waluty regionalne i transregionalne z globalnego Południa mogą znaleźć miejsce jako wiodące aktywa rezerwowe, jeśli waga gospodarcza krajów członkowskich wspierających te waluty będzie znacząca. Może to doprowadzić do tego, że waluty regionalne staną się głównymi aktywami rezerwowymi banków centralnych na całym świecie.
Ogólnie rzecz biorąc, rozkład udziałów walut rezerwowych w gospodarce światowej wskazuje na scenariusz „oligopolistyczny”, charakteryzujący się pokojową koegzystencją zachodnich walut rezerwowych, takich jak dolar i euro, obok nowych walut rezerwowych pochodzących z globalnego Południa.
Te nowe waluty, w tym renminbi i waluty regionalne, które przezwyciężają efekty fragmentacji, mogą odegrać kluczową rolę w stymulowaniu globalnej de-dolaryzacji rezerw.
BRICS i przełom w de-dolaryzacji
Rola koszyków walutowych, takich jak ten BRICS – szeroko określany jako R5/R5+ (wszystkie waluty BRICS zaczynają się od litery „R”) – może okazać się kluczowa w katalizowaniu procesu de-dolaryzacji rezerw światowych.
Taki scenariusz, zakładający pojawienie się nowych, alternatywnych rezerw walutowych z krajów rozwijających się, ma również szansę osiągnąć najwyższy stopień de-dolaryzacji w porównaniu z innymi wymienionymi wcześniej scenariuszami.
Duża fragmentacja w wykorzystaniu walut narodowych w transakcjach międzynarodowych prawdopodobnie sprawi, że pozycja dolara pozostanie w dużej mierze niezagrożona. Możliwe, że renminbi może poczynić nieco większe postępy, choć ewentualny duopol sprawi, że pozycja renminbi znajdzie się pod presją USA i szeroko rozumianego Zachodu.
Jest mało prawdopodobne, że samo renminbi zmieni jakościowo system monetarny – do „przełamania lodów” potrzeba innych krajów i unii walutowych.
Wydaje się zatem, że przełom w dedolaryzacji może nastąpić jedynie dzięki kombinacji walut regionalnych lub platformie skupiającej największe rynki wschodzące, takiej jak BRICS R5+.
